Od 15 do 29 września 2024 r. zbiornik przyjął i bezpiecznie zmagazynował ok. 147 mln m³ wody, co stanowiło 80% jego pojemności.
We wrześniu 2024 r. południowo-zachodnia stanęła w obliczu zagrożenia powodziowego, które mogło doprowadzić do katastrofy, a tysiące mieszkańców Raciborza i całego regionu obawiało się powtórki dramatycznych wydarzeń z 1997 r. Tym razem jednak kluczową rolę odegrał zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny. Przez kilkanaście dni przyjmował miliony metrów sześciennych wody, zatrzymując falę wezbraniową Odry i chroniąc m.in. Racibórz, Kędzierzyn-Koźle, Opole i Wrocław.
Od 15 do 29 września 2024 r. zbiornik przyjął i bezpiecznie zmagazynował ok. 147 mln m³ wody, co stanowiło 80% jego pojemności. W tym samym czasie współpracujący z nim polder Buków wykorzystał całą swoją pojemność – 57 mln m³. Dzięki tej współpracy bezpieczeństwo zyskały trzy województwa: śląskie, opolskie i dolnośląskie.
Obiekt nie wyszedł jednak z tej batalii bez szwanku. Centrum Technicznej Kontroli Zapór po przejściu wezbrania przeprowadziło kontrolę, która wykazała pewne uszkodzenia, w tym nieszczelności. Żadna z usterek nie miała jednak krytycznego charakteru. W efekcie do czasu usunięcia awarii zbiornik nie może pracować na 100% swojej pojemności. Wody Polskie w Gliwicach prowadzą obecnie działania naprawcze – zarówno na terenie samego zbiornika, jak i polderu Buków. Równolegle trwa szczegółowa ekspertyza dotycząca przesiąku w zaporze czołowej, która ma być gotowa do 25 września.
Jak tłumaczą Wody Polskie, usterki po pracy zbiornika w trybie powodziowym są normalnym następstwem piętrzenia wody w czaszy polderu. – Podobny zakres napraw przewidziany był po pierwszym napełnieniu Zbiornika Racibórz w październiku 2020 r., kiedy obiekt ten przyjął ok. 55 mln m³ wody, wypełniając się w ok. 30%. We wrześniu 2024 r. zbiornik zapełnił się w 80%, gromadząc 148 mln m³ wody i piętrząc na wysokości zapory czołowej blisko siedmiometrowy słup wody – przypominają. Część najpilniejszych prac związanych z usuwaniem skutków powodzi Wody Polskie w Gliwicach przeprowadziły w 2024 r., po ocenie stanu zbiornika. Wówczas m.in. zabudowano powstałe wyrwy w rowach odprowadzających wodę z przepustów grawitacyjnych na zaporze prawo i lewobrzeżnej, naprawiono uszkodzone barierki ochronne i ogrodzenia, udrożniono rozdział wód rzeki Psiny, naprawiono uszkodzone kraty na przepustach grawitacyjnych oraz naprawiono uszkodzenia dna i skarp rowu Tworkowskiego. Katalog powyższych zadań poprzedziły prace porządkowe i uprzątanie śmieci naniesionych przez wodę do czaszy zbiornika.
Aby utrzymać zbiornik Racibórz Dolny i polder Buków w ciągłej gotowości do działania, regularnie przeprowadzane są kontrole techniczne i prace serwisowe. Obejmuje to coroczne i pięcioletnie przeglądy stanu technicznego obu obiektów, kontrole doraźne bezpiecznego użytkowania po przejściu wezbrania i pomiary sieci reperów. Ponadto cyklicznie realizowane są pomiary szczelinomierzy, poziomu wody w zewnętrznej sieci piezometrycznej okalającej zbiornik i polder, a także pomiary i kalibracja czujników sieci piezometrycznej w podłożu i korpusie zapór zbiornika. Regularnie wykonywane są pomiary batymetryczne w rejonie budowli, prowadzone są również przeglądy i kontrola działania wszystkich urządzeń wbudowanych w zapory.
Choć dziś zbiornik Racibórz Dolny ma pojemność 185 mln m³, jego potencjał jest znacznie większy – po zakończeniu eksploatacji żwiru z wnętrza jego pojemność ma wzrosnąć do 300 mln m³. Ta gigantyczna inwestycja, której budowa trwała kilkanaście lat i kosztowała 2 mld zł, udowodniła, że była to cena za bezpieczeństwo. 26 km² polderu i 22 km wałów o wysokości dochodzącej do 11 m, a także gigantyczna budowla przelewowo-spustowa z sześcioma stalowymi zasuwami to dziś tarcza, która chroni życie i mienie mieszkańców trzech województw.
oprac. /kp/
