„RACIBÓRZ-BRZEZIE TOPOGRAFIA LEGENDOWA”

autor: Beata Kuliś
wydawca: ARNET Sp. z.o.o.
ul. Klasztorna 12 – Racibórz
ISBN: 83-909930-0-7

"Ocalić od zapomnienia" – tak, w sposób najogólniejszy, można określić cel niniejszej publikacji. Istotą było wydobycie tego, co pozostało jeszcze w pamięci najstarszych mieszkańców na temat Brzezia, a czego nie znajdziemy w żadnych opracowaniach historycznych…
Założeniem było zebranie legend i podań wierzeniowych istniejących na Brzeziu i umiejscowienie ich na współczesnej mapie miejscowości. Przedmiotem zainteresowania było również to, jak postrzegane są poszczególne motywy w świecie. Na ile to, co istnieje w Brzeziu jest typowe i charakterystyczne dla raciborzan, ślązaków, Polaków, Słowian, na ile zaś różni się od stereotypu.

– fragment wstępu autorki

Spis rozdziałów:

1. Brzezie
1.1. Rys historyczny
1.2. Opis miejsc

Rozdział przybliża dzieje miejscowości. Brak w nim przypisów, materiały dotyczące historii Brzezia opracowano na podstawie pisma parafialnego "Brzeski Parafinin", które interesuje się przeszłością wsi oraz na podstawie fragmentów książki historyka Augusta Weltzla "Chronik der Parochie Pogrzebin" (wyd. w 1888 r. w Raciobrzu) w przekładzie Pawła Lokaja, a dostępnej w archiwum parafii pogrzebieńskiej. W tej części opisane zostały również miejsca w Brzeziu, które wiążą się z różnymi wątkami legendowymi.

Kolejne rozdziały poświęcone są poszczególnym motywom występującym w Brzeziu. Mowa tam o wzgórzach, drzewach, rozdrożach, wodzie, istotach demonicznych oraz innych spotkanych na Brzeziu. Materiały do tej części zebrane zostały na terenie wsi w okresie września 1995 roku do lutego 1996 roku. Informatorami byli ludzie obu płci, w różnym wieku, głównie jednak między 60-tym, a 90-tym rokiem życia, czyli ci najstarsi, ktorzy pamiętają stosunkowo najwięcej.

2. Drzewa
2.1. Sosienka i Lipki
2.2. Wzgórze, drzewo…-symbolika
2.3. Opowieść o brzeskich drzewach

3. Woda
3.1. Symbolika wody
3.2. Stawiska, Mylnik, Myrgiel
3.3. Ludowe pojmowanie świata
3.4. Charakterystyka istot demonicznych
3.5. Brzeski utopiec

4. Inne motywy legendowe w Brzeziu
4.1. Zytki i temat czarownicy
4.2. Krzyże na rozdrożach
4.3. Karczma za wsią
4.4. Postać Eichendorffa

Zakończenie

Umieszczono tutaj teksty legend i opowieści wierzeniowych związanych z Brzeziem. Stanowią one swoisty komentarz do powstałej legendowej topografii Brzezia.

Najpopularniejsze teksty legend