Nazywany „śląskim Homerem” Norbert Bonczyk był mocno zaangażowany w propagowanie języka polskiego.
187 lat temu urodził się Norbert Bonczyk – ksiądz, poeta, publicysta i działacz społeczny na rzecz Górnego Śląska, którego twórczość i działalność miały duży wpływ na kulturę i życie społeczne Śląska. Nazywany jest „śląskim Homerem”. Ul. Bonczyka w Raciborzu jest nie tylko hołdem dla jego pamięci, ale także przypomnieniem o wartościach, które reprezentował i które są nadal aktualne w dzisiejszym świecie.
Norbert Bonczyk (także Bonczek, Bończyk, Bontzek) urodził się 6 czerwca 1837 r. w Miechowicach, dzisiejszej dzielnicy Bytomia, w zgermanizowanej rodzinie górniczej. Po ukończeniu liceum w Gliwicach studiował na wydziale teologii katolickiej Uniwersytetu Wrocławskiego, a także filologię słowiańską u Wojciecha Cybulskiego i Wincentego Kraińskiego. Święcenia kapłańskie przyjął w 1862 r. Najpierw był wikarym w Piekarach Śląskich, a w 1865 r. w Bytomiu w parafii NMP, gdzie został później proboszczem.
Od młodości angażował się w działalność społeczną i literacką. Był członkiem Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego i Towarzystwa Polskich Górnoślązaków, założył Towarzystwo Polsko-Katolickie, w którym prowadził odczyty i pogadanki w języku polskim, a także Towarzystwo Św. Alojzego, którego celem było szerzenie kultury i oświaty na Śląsku. Z jego inicjatywy zaczęły powstawać takie same towarzystwa prawie w całym regionie. Był też działaczem katolickiej partii Centrum i współorganizatorem ruchu spółdzielczego na Górnym Śląsku. Dzięki niemu powstały kościoły pw. Św. Trójcy i na wzgórzu Św. Małgorzaty w Bytomiu. Ponadto był współogranizatorem i opiekunem dwóch katolickich związków robotniczych: Związku Wzajemnej Pomocy Robotników Górnośląskich i Towarzystwa Górnośląskich Przemysłowców, a także przewodniczącym bytomskiego Komitetu Wyborczego.
Przekładał literaturę niemiecką na polski, zwłaszcza Goethego i Schillera. Za przetłumaczenie i wydanie po polsku opowiadania niemieckiego pisarza Konrada Bolandena pt. „Stary Bóg żyje” został skazany przez władze niemieckie na więzienie. Odbył dwa miesiące kary, a cały nakład książki został skonfiskowany. Jednym z przesłań jego poezji była teza o nieustającej polskości Górnego Śląska. Współpracował z działaczami społecznymi, wydawcami i dziennikarzami na Śląsku Józefem Szafrankiem oraz Karolem Miarką.
Ks. Norbert Bonczyk zmarł 18 lutego 1893 r. w Bytomiu.
oprac. /kp/
Środowisko, jakość życia, ekologia
