Kontrola przeprowadzona przez Wody Polskie w Gliwicach wykazała, że żadna z usterek nie ma krytycznego charakteru i zbiornik zachowuje gotowość do pracy.
Zbiornik Racibórz Dolny, największy tego typu obiekt hydrotechniczny w Polsce, odegrał kluczową rolę w ochronie przed katastrofalnymi skutkami powodzi we wrześniu 2024 r. W ciągu 15 dni przyjął 147 mln m³ wody, zapobiegając zalaniu terenów w trzech województwach. Kontrola przeprowadzona przez Wody Polskie w Gliwicach wykazała, że żadna z usterek nie ma krytycznego charakteru i zbiornik zachowuje gotowość do pracy, podjęto jednak decyzję o przeprowadzeniu prac naprawczych i zleceniu ekspertyz, które ocenią kondycję obiektu i odpowiedzą na pytania dotyczące funkcjonowania m.in. drenażu zapór zbiornika. Zostanie też sporządzona dokumentacja uzupełniająca do Instrukcji Eksploatacji Zbiornika w zakresie przepływu przez budowlę przelewowo-spustową. Również współpracujący z raciborskim zbiornikiem położony powyżej polder Buków wymaga korekty i naprawy powstałych w czasie powodzi usterek.
Trwa przetarg pod nazwą „Udrożnienie wybranych koryt cieków oraz przywrócenie funkcjonalności urządzeń wodnych w ramach usuwania skutków powodzi z 2024r. Etap I – Wykonanie robót na zbiorniku Racibórz Dolny i Polder z podziałem na części”. Planowane jest: uszczelnienie powierzchni betonowych na ścianach maszynowni budowli przelewowo-spustowej, naprawa połączenia kołnierzowego w pompie nr 4 na przepompowni Lubomia, wykonanie i zamontowanie nowych łat wodowskazowych na jazie wpustowo-spustowym polderu Buków oraz przy przepompowni Roszków, naprawa asfaltowej drogi przejazdowej w km 8+750 zapory lewobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny, zabudowa wyrwy i wyboju w rejonie przelewu stałego polderu Buków, zabudowa wyrwy pomiędzy rzeką Odrą a stawem Srebrniok (lewy brzeg rzeki Odry), naprawa drogi serwisowej od strony odwodnej km 7+200 do 8+500 zapory prawobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny, remont przepustu drogowego w czaszy polderu Bukó, zabudowa wyrwy pomiędzy wyrobiskami wraz z wykonaniem przepustu na polderze Buków, wykonanie naprawy drabin z koszem zabezpieczającym oraz zamknięć wnęk remontowych na filarach budowli przelewowo-spustowej zbiornika Racibórz oraz rzegląd i naprawa systemu ASTKZ (automatyczne systemy pomiarowe na obiektach hydrotechnicznych) zbiornika Racibórz Dolny.
Jak tłumaczą Wody Polskie, przewidziane do naprawy i usunięcia usterki po pracy zbiornika w trybie powodziowym są normalnym następstwem piętrzenia wody w czaszy polderu. – Podobny zakres napraw przewidziany był po pierwszym napełnieniu Zbiornika Racibórz w październiku 2020 r., kiedy obiekt ten przyjął ok. 55 mln m³ wody, wypełniając się w ok. 30%. We wrześniu 2024 r. zbiornik zapełnił się w 80%, gromadząc 148 mln m³ wody i piętrząc na wysokości zapory czołowej blisko 7-metrowy słup wody – przypominają. Część najpilniejszych prac związanych z usuwaniem skutków powodzi Wody Polskie w Gliwicach przeprowadziły w 2024 r., po ocenie stanu zbiornika. Wówczas m.in. zabudowano powstałe wyrwy w rowach odprowadzających wodę z przepustów grawitacyjnych na zaporze prawo i lewobrzeżnej, naprawiono uszkodzone barierki ochronne i ogrodzenia, udrożniono rozdział wód rzeki Psiny, naprawiono uszkodzone kraty na przepustach grawitacyjnych oraz naprawiono uszkodzenia dna i skarp rowu Tworkowskiego. Katalog powyższych zadań poprzedziły prace porządkowe i uprzątanie śmieci naniesionych przez wodę do czaszy zbiornika.
Aby utrzymać zbiornik Racibórz Dolny i polder Buków w ciągłej gotowości do działania, regularnie przeprowadzane są kontrole techniczne i prace serwisowe. Obejmuje to coroczne i pięcioletnie przeglądy stanu technicznego obu obiektów, kontrole doraźne bezpiecznego użytkowania po przejściu wezbrania i pomiary sieci reperów. Ponadto cyklicznie realizowane są pomiary szczelinomierzy, poziomu wody w zewnętrznej sieci piezometrycznej okalającej zbiornik i polder, a także pomiary i kalibracja czujników sieci piezometrycznej w podłożu i korpusie zapór zbiornika. Regularnie wykonywane są pomiary batymetryczne w rejonie budowli, prowadzone są również przeglądy i kontrola działania wszystkich urządzeń wbudowanych w zapory.
oprac. /kp/
