Franciszek Stal pracował w Raciborzu jako dyżurny ruchu, udzielał się też społecznie. Za swoją działalność podczas walk o niepodległość otrzymał cztery odznaczenia.
112 lat temu urodził się Franciszek Stal – żołnierz Armii Krajowej odznaczony Orderem Virtuti Militari, a także działacz społeczny i pracownik Polskich Kolei Państwowych. Jego imieniem nazwano park przy ul. Kolejowej w Raciborzu. To właśnie w jego pobliżu mieszkał przez wiele lat.
Franciszek Stal urodził się 2 czerwca 1912 r. w Borku koło Bochni, gdzie w 1933 r. ukończył Gimnazjum Humanistyczne. Następnie odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, którą ukończył jako podchorąży rezerwy, a także studiował w Instytucie Administracyjno-Gospodarczym w Krakowie. Pracował jako dyżurny ruchu w Wilnie, a potem w Ignalinie.
We wrześniu 1939 r. dołączył do 206. pułku piechoty, a jako porucznik i kolejarz dowodził taborami pułkowymi. Podczas kampanii wrześniowej jego jednostka dotarła do Lwowa, gdzie brał udział w obronie miasta. Wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, przyjmując pseudonim „Chabina”. Do końca wojny działał w konspiracji, organizując działania dywersyjne na szlaku kolejowym Wilno – Dyneburg. W 1945 r. rozpoczął pracę w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w Wilnie jako kierownik Transportów Repatriacyjnych, nielegalnie przerzucając do Polski kilkuset żołnierzy Armii Krajowej i osoby poszukiwane przez NKWD. Sam nielegalnie wrócił do kraju i podjął pracę w Urzędzie Skarbowym w Nysie. 29 czerwca 1949 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i skazany na 10 lat więzienia za wrogie działania wobec Polski Ludowej i szpiegostwo. Utracił też prawa publiczne i obywatelskie prawa honorowe na pięć lat oraz cały majątek. Podczas odbywania kary dzielił celę m.in. z Władysławem Bartoszewskim.
Został zwolniony przed upływem 10 lat, a po wyjściu z więzienia doświadczał szykan i prześladowań. W 1956 r. przyjechał do Raciborza, gdzie pracował jako dyżurny ruchu, a potem w Związku Zawodowym Kolejarzy. Był także korespondentem katowickiej gazety „Sport” w okresie, gdy Unia Racibórz grała w I lidze. W 1976 r. przeszedł na emeryturę, ale nadal angażował się społecznie. Był współzałożycielem Chóru Męskiego Sygnał oraz jednym z organizatorów życia kolejarskiego w Raciborzu. Uczestniczył w tworzeniu podwórka dla dzieci przy ul. Drzymały, gdzie mieszkał. W 1991 r. wyrok stalinowskiego sądu został uchylony.
Za pracę i działalność społeczną otrzymał tytuły Zasłużony Działacz Kultury oraz Zasłużony dla Ziemi Raciborskiej. Z kolei za działalność w walce o niepodległość został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim oraz Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945.
Zmarł 7 lipca 2006 r. w Raciborzu, został pochowany na cmentarzu Jeruzalem. W 2007 r. Rada Miasta Racibórz nazwała jego imieniem park w pobliżu stacji kolejowej.
/kp/
Środowisko, jakość życia, ekologia
