Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest wprowadzenie obowiązkowej pisowni wielką literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi.
1 stycznia weszły w życie nowe zasady pisowni języka polskiego przyjęte przez Radę Języka Polskiego. Zmiany obejmują zarówno użycie wielkich i małych liter, jak i łączną lub rozdzielną pisownię wybranych form. Nowe reguły będą miały zastosowanie w edukacji, administracji, mediach czy w codziennej komunikacji pisemnej, z którą na co dzień stykają się już nie raciborzanie, a… Raciborzanie.
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest właśnie wprowadzenie obowiązkowej pisowni wielką literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi. Oznacza to, że poprawne będą formy takie jak Raciborzanin, Rybniczanin czy Kietrzanin. Jednocześnie dopuszczono podwójny zapis nieoficjalnych nazw etnicznych, które mogą być pisane zarówno małą, jak i wielką literą, takich jak kitajec/Kitajec, jugol/Jugol czy żabojad/Żabojad. Nowe zasady obejmują także rozszerzenie użycia wielkich liter w nazwach własnych, m.in. w nazwach obiektów przestrzeni publicznej. Od nowego roku poprawne będą zapisy typu Plac Długosza, Park Zamkowy czy Most Zamkowy przy zachowaniu pisowni małą literą wyrazu „ulica”, jak ulica Opawska. Podobna reguła dotyczy punktów usługowych i gastronomicznych, co oznacza, że Restauracja Rycerska czy Kino Przemko będą teraz w całości zapisywane wielkimi literami, z wyłączeniem spójników i przyimków. Zasada ta obejmuje także wszelkie ordery i nagrody, więc np. Nagroda Prezydenta Miasta Racibórz będzie wymagała użycia wielkich liter w każdym członie nazwy.
Reforma obejmuje również nazewnictwo przedmiotów codziennego użytku oraz pojazdów – wielką literą zapisujemy nie tylko nazwy marek, ale i konkretne egzemplarze wyrobów przemysłowych. Jeśli zatem na Placu Wolności zaparkuje czerwony Ford, jego nazwa w tekście powinna zacząć się od wielkiej litery.
Zmiany nie ominęły również gramatyki, a konkretnie pisowni cząstek takich jak -bym, -byś czy -by, które od teraz będziemy pisać rozdzielnie ze spójnikami, co ilustruje przykład: „zastanawiam się, czy by nie pójść do Arboretum Bramy Morawskiej”. Kolejnym uproszczeniem jest wprowadzenie łącznej pisowni nie- z imiesłowami odmiennymi, co znosi dotychczasowe wyjątki i obowiązek rozstrzygania, czy dany wyraz ma charakter przymiotnikowy, czy czasownikowy.
Wielkie zmiany czekają nas także w nazewnictwie związanym z kulturą i przestrzenią publiczną. Rada Języka Polskiego ujednoliciła zapis przymiotników tworzonych od nazw osobowych, które teraz, bez względu na ich charakter dzierżawczy czy jakościowy, piszemy małą literą, co dotyczy np. koncertu chopinowskiego czy dramatu szekspirowskiego. Wyjątek stanowią przymiotniki zakończone na -owy, -in lub -ów pochodzące od imion, gdzie dopuszczalna jest forma oboczna, pozwalająca na zapis typu „lalka Zosina” lub „lalka zosina”. Warto również zapamiętać nowe zasady dotyczące przedrostka pół-, który w wyrażeniach typu „półżartem” lub „półserio” piszemy łącznie, natomiast w odniesieniu do osób o mieszanym pochodzeniu, jak „pół-Polka”, stosujemy łącznik.
W zakresie pisowni przedrostków warto zauważyć, że cząstki takie jak super-, ekstra-, eko- czy wege- można teraz pisać zarówno łącznie, jak i rozdzielnie, o ile mogą one funkcjonować jako samodzielne wyrazy. Z kolei cząstki niby- oraz quasi- od teraz zawsze łączymy z wyrazami pisanymi małą literą, tworząc formy takie jak nibyartysta czy quasinauka. Ostatnią z istotnych zmian jest ujednolicenie pisowni „nie” z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym, co oznacza, że formy takie jak nienajlepiej czy niemilszy należy zapisywać łącznie.
Należy jednak pamiętać, że Rada Języka Polskiego ostatecznie wycofała się z planowanej zmiany dotyczącej nazw geograficznych, co oznacza, że w nazwach typu cieśnina Bosfor pierwszy człon będący nazwą gatunkową wciąż piszemy małą literą, dbając o stabilność terminologii urzędowej.
oprac. /kp/
Środowisko, jakość życia, ekologia
