Jak wynika z niepełnego spisu poległych, w pierwszych dniach powstania zginęło 14 powstańców. Pierwszym, poległym w nocy z 2 na 3 maja, był plutonowy Roman Prefeta, zabity podczas starcia z bojówkami niemieckimi w Rzuchowie.
Fundacja na Rzecz Ochrony Dóbr Kultury 3 czerwca zorganizowała uroczystości upamiętniające setną rocznicę III Powstania Śląskiego, a w szczególności wydarzeń, które miały miejsce w Rzuchowie w nocy z 2 na 3 maja 1921 r.
Powstańcy I batalionu rybnickiego pod dowództwem Pawła Stańki, maszerując w stronę Odry, natknęli się na bardzo silny opór niemiecki w Rzuchowie. Powstańcy zostali ostrzelani z broni maszynowej przez niemieckie bojówki. Doszło do krótkiej, lecz gwałtownej walki zakończonej zwycięstwem powstańców. Jak wynika z niepełnego spisu poległych, w pierwszych dniach powstania zginęło 14 powstańców. Pierwszym, poległym w nocy z 2 na 3 maja, był plutonowy Roman Prefeta, zabity podczas starcia z bojówkami niemieckimi w Rzuchowie, o czym świadczy meldunek z 5 maja 1921 r. Jest on jedną z trzech osób wymienionych na tablicy pomnika w rzuchowskim parku: Roman Prefeta z Biertułtów – zmarł 3 maja, Wincenty Koczy z Rydułtów – zmarł 3 maja, Alfred Strączek z Rydułtów – ranny, zmarł 4 maja.
Przytoczone fakty oparte są na zachowanych meldunkach publikowanych w spisach poległych oraz opracowaniach historyków specjalizujących się w historii działań powstańczych. O wspomnianych wydarzeniach sprzed 100 lat mówią także ślady na murach odkryte w trakcie prac renowacyjnych, które prowadzone były w 2020 r. Podczas czyszczenia elewacji odkryto ślady rykoszetów, które wskazują, iż z poziomu ziemi strzelano w stronę narożnej wieży, co potwierdza pogłoskę o ostrzale powstańców z tego miejsca.
Uroczystości rozpoczęły się od mszy św. polowej. Wzięli w nich udział przedstawiciele Związku Piłsudczyków – płk Tadeusz Dłużyński i kpt. Adolf Siemaszkiewicz, a także m.in. wiceminister sprawiedliwości Michał Woś, posłanka Teresa Glenc, Łukasz Konarzewski – Wojewódzki Konserwator Zabytków i przedstawiciele samorządów. Następnie złożono kwiatów przy pomniku powstańców. Odbył się także koncert Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk pt. „Idą powstańcy”.
fot. Artur Wierzbicki, Fundacja na Rzecz Ochrony Dóbr Kultury, Magda Guzy
oprac. /kp/
Środowisko, jakość życia, ekologia
